Magazine

Dossier: Blauw licht

2 jaar blauw licht bescherming,zin of onzin?

Het is nu een goede 2 jaar geleden dat men de eerste behandelingen op brilglazen uitgebracht heeft ter bescherming tegen het blauwe licht. Onder het voorwendsel van beter voor de gezondheid, rustgevender, slaapritme regulerend, … verkoopt men deze behandeling nu aan vele brildragers. Maar wat is er allemaal van aan?

Vandaar dit dossier.

  • Een eerste artikel heeft het over de (on)zin van de schadelijkheid van blauw licht.
  • In het tweede deel geven we dan wel de correcte argumenten om deze filters te verkopen, want nut heeft het wel, al is dat niet altijd het geval.

De (on)gevaren van blauw licht

Steeds vaker verschijnen in de media dit soort teksten:

“Er zijn sterke aanwijzingen dat blauw licht je ogen onherstelbaar kan beschadigen” of “Schade door blauw licht (ook wel photoretinitis genoemd) is een fotochemische schade: de straling zorgt voor chemische reacties die leiden tot beschadiging van de gele vlek in het netvlies. Deze schade heet maculadegeneratie en is definitief.”

Dit gaat dan eigenlijk allemaal over het blauwe licht dat van digitale apparaten (computers, telefoons, tablets) komt. Doordat we tegenwoordig meer en meer deze apparaten gebruiken, is er een toename in de blootstelling aan blauw licht.

Maar is dat blauwe licht wel zo schadelijk?

Uit onderzoek is gebleken dat de hoeveelheid blauw licht van 1 uurtje buiten lopen gelijk staat aan 30(!) uur achter een beeldscherm. Dus anders gezegd, 1 uurtje achter een beeldscherm ipv buiten zijn, scheelt je weer
29 uur aan blauw licht blootstelling.

Dus waar komen deze (“loze”) kreten vandaan? Heel simpel, denk aan de klepel en de klok. Er is onderzoek geweest naar de schadelijkheid van licht op het netvlies bij dieren. Uit zo’n onderzoek is gebleken dat als je het
netvlies op 1 plek langdurig en met een hoge intensiteit belicht er wat verandering optreedt.

Dit kun je goed vergelijken met in de zon kijken. Heel even direct in de zon kijken (zonder bescherming) kan het oog prima hebben. Maar gaan we langdurig (bv naar een eclipse) kijken, dan beschadigen we permanent het
netvlies. Dit wordt photoretinitis genoemd.

“Voor onze hersenen is knipperen met nadoven minder storend dan aan/uit knipperen.”

Als we dus concluderen dat blauw licht alleen mogelijk schade kan veroorzaken op het moment dat het langdurig en met een hoge intensiteit op het netvlies schijnt, dan kan dat met een digitaal apparaat dus niet gebeuren.

Sterker nog, blauw licht hebben we juist nodig om ons goed te voelen (aanmaak serotonine/gelukshormoon) en om wakker te blijven (heeft invloed op ons bio-ritme). Laat dát nu het probleem zijn met het gebruik van een digitaal apparaat voor het slapen gaan: onze hersenen ontvangen een dosis blauw licht op het moment dat dit niet wenselijk is. Hierdoor zouden we slechter kunnen gaan slapen.

Maar toch zijn er mensen die bij/na het gebruik van digitale apparaten klachten hebben aan hun ogen, hoe zit dat? Deze klachten noemden we asthenope klachten of asthenopie. Ik zeg het bewust in de verleden tijd, want tegenwoordig noemen we het heel hip “Digital Eye Strain” of “Digital Eye Fatique”. Gelukkig kunnen de ogen niet vermoeid of gespannen zijn, de spieren in en rondom het oog zijn van het soort dat niet moe kan worden. Net zoals de hartspier, die wordt ook niet moe (stel je voor…). De klachten kunnen wel zo voelen, vandaar de benaming.

Het zegt meer over hoe men zich voelt, dan wat er werkelijk met de ogen aan de hand is. Maar goed, waardoor ontstaan deze klachten? Asthenopie kan veel oorzaken hebben, zoals een niet juiste (bril-)correctie, onjuiste gecentreerde glazen (bv bij kanten-klare leesbrillen) of een medische oorzaak.

Echter de grootste oorzaak, die in de afgelopen jaren is toegenomen, is het gebruik van beeldschermen. Reeds in de jaren 70/80 was er al onderzoek naar de klachten bij beeldschermgebruik. Een beeldscherm geeft, hoewel je het niet ziet, een knipperend beeld, dit in combinatie met een “onnatuurlijke” afstand (60cm pc/tablet, 30cm telefoon), zorgt er voor dat onze hersenen gek worden. Om toch een goed beeld te krijgen gaan onze hersenen “staren”. Hierdoor vermindert de knipperslag tot wel 5x minder! Het oog droogt uit en het wordt voor de hersenen nog lastiger.
Gelukkig kan het lichaam veel hebben, je houdt dit ongeveer 2 uur vol zonder dat je het merkt. Alleen hebben we tegenwoordig zo’n werkdruk dat wij onszelf geleerd hebben om dit te negeren om door te kunnen werken. Het resultaat: eind van de dag hebben we asthenope klachten. Ook de techniek zorgt voor meer klachten. De nieuwere LED-LCD schermen geven wel een helderder beeld, maar knipperen veel onprettiger dan oudere schermen (zoals CRT). De nieuwe schermen knipperen echt aan/uit, terwijl de oudere schermen nog nadoven.

Zoals je misschien al ziet, heeft blauw licht niets te maken met asthenopie.
Wat wel zinvol is, is om ’s avonds voor het slapen gaan geen scherm te bekijken, zoals een tablet, telefoon of een TV.
Helaas behoor ik ook tot de groep die zich daar niets van aantrekt en toch lekker tv kijkt of op mijn iPad zit te kijken, voor het slapen gaan.
Laurens-Jan Merkx
Optometrist

Waarom dan toch blauw filterende behandelingen verkopen?

Het mag dus wel duidelijk zijn dat het verkopen van deze behandelingen niet mag gebeuren onder het mom van gezondheid voor de ogen, want daar is tot op heden nog geen enkel wetenschappelijk bewijs voor !!
In de voedingsindustrie zou het ook verboden zijn om het als gezonder te verkopen. Denk maar aan het populaire yoghurt met bacteriën ontdekt door een Japanse wetenschapper. Vroeger werd dit verkocht als bijzonder gezond voor de darmen. Maar men heeft tot op heden nog niet kunnen aantonen dat dit daadwerkelijk ook gezonder is dan yoghurt zonder deze bacteriën, dus mag de producent dit niet meer beweren in haar reclame. En nu verkoopt men het met het gegeven dat deze bacteriën levend aankomen in de darmen.

We zijn het dan ook aan onszelf verplicht om in dezelfde analogie te handelen en onze producten met de correcte argumenten aan te prijzen.

Wat heeft men wetenschappelijk wel al kunnen aantonen:

  • De hoeveelheid blauw licht waar men aan blootgesteld wordt voor het slapengaan, beïnvloedt onze slaap. Men kan dan ook gerust deze filters aanprijzen als een middel die de nachtrust (in het bijzonder het inslapen) positief beïnvloedt.
  • Langdurig beeldschermgebruik werkt vermoeiend op de ogen, dit in zekere mate door de felheid van het blauwe licht. Men kan dan ook gerust deze filters aanraden om het beeld van schermen te verzachten. Al kan dit ook wel door middel van juiste instelling van het scherm als deze aanpasbaar zijn.

Hou er ook rekening mee dat niet iedereen gediend is met dit soort filters. Sommige mensen ondervinden helemaal geen wijziging in hun visueel comfort en dan weer anderen ondervinden zelfs een negatieve ervaring.

Het beste is om een staal in je winkel te hebben die de cliënten even kunnen uittesten. Laat ze ervaren of het aangenaam is. Je zal zien dat de ½ van de mensen zullen overgaan tot de aanschaf van deze filter omdat ze het
zelf ervaren als een visueel comfort.

Conclusie: blauwfilters mag je verkopen voor het visueel comfort te verbeteren en niet voor gezondere ogen.